Είμαστε συγκινητικά αστείοι

(...)
- Πειστήκατε ότι ζούμε στον καλύτερο δυνατό κόσμο, όπως σαρκάζει ο Βολταίρος;
«Ο κόσμος δεν μαθαίνει και αυτή είναι η ματαίωση του Διαφωτισμού. Για την ακρίβεια δεν νομίζω πως ζούμε ούτε στον καλύτερο ούτε στον χειρότερο κόσμο. Πάντα υπάρχει και καλύτερο και χειρότερο. Και αυτοί οι δύο πόλοι δημιουργούν μια δυναμική στους ανθρώπους ώστε να μην είναι αδρανείς. Από την άλλη, τρεφόμαστε με την πλάνη να βρεθούμε σε ένα σταθερό σημείο ενώ στην πραγματικότητα είμαστε αναγκασμένοι να κινούμαστε σισύφεια από τον ένα πόλο στον άλλο».

- Ελπίζετε,  παρ' όλα αυτά, να γίνει ο κόσμος καλύτερος;

«Χωρίς ελπίδα θα πέσω σε βαθιά κατάθλιψη. Ξέρω ότι ο κόσμος δεν θα αλλάξει, αλλά δεν μπορώ παρά να προσπαθώ για να αλλάξει».

- Τι θα θέλατε να είναι δεδομένο στη χώρα μας ενώ είναι διαρκώς διαπραγματεύσιμο;

«Ο διάλογος. Να μπορούν οι άνθρωποι να διατυπώνουν τις απόψεις τους χωρίς να τις επιβάλλουν. Γιατί στην Ελλάδα επιβάλλουμε, είμαστε τσαμπουκάδες σε όλα».

- Φταίει νομίζετε ότι δεν έχουμε περάσει φάση Διαφωτισμού;

«Σίγουρα. Δεν διανύσαμε ποτέ αστική περίοδο, βρεθήκαμε από το χωράφι στο σαλόνι, είμαστε ραγιάδες. Επίσης, φταίει το κόμπλεξ να αποδεχθούμε την καταγωγή μας. Αν αποδεχόμασταν πως είμαστε βαλκανιοανατολίτες, ένα τρομερά ενδιαφέρον μείγμα δηλαδή, μπορεί να οργανώναμε μια ταυτότητα. Τελικά μένουμε αδόμητοι, δεν έχουμε σχέση με το παρελθόν μας, είμαστε συγκινητικά αστείοι».

- Σήμερα ασπάζεστε τη θεωρία που μιλάει για ένα νέο μεσαίωνα;

«Δυστυχώς βλέπω πολλά σημάδια που το επιβεβαιώνουν. Η ασάφεια της μεσαιωνικής ιστορίας επαναλαμβάνεται^. τώρα αν έχουμε φτάσει στο μέγα σκότος ή είμαστε στην αρχή της παρακμής δεν το ξέρω».

- Ποια είναι αυτά τα σημάδια;

«Μιλάμε πάλι για αυτοκρατορίες. Δεν έχει καμία σημασία το μοναδικό, αλλά η μαζικότητα, η γενίκευση. Είμαστε αγανακτισμένοι και δεν ξέρουμε γιατί και αυτό δημιουργεί έντονη αίσθηση σκότους. Μοιάζει με συλλογική παρόρμηση που είναι ικανή να δημιουργήσει τρομερούς φασισμούς».

- Ο άνθρωπος έχει ανάγκη από μια ιδεολογία, σωστά;

«Μα οι ιδεολογίες μάς έχουν οδηγήσει εδώ. Γιατί κάθε ιδεολογία είναι απόλυτη, όπως υπενθυμίζει ο Βολταίρος. Χρειαζόμαστε να ξαναμάθουμε τι σημαίνει "σκέφτομαι ελεύθερα",  εκεί μόνο νοσταλγώ τον Διαφωτισμό. Γιατί κατά τα άλλα γέννησε τον καπιταλισμό. Χρειαζόμαστε έναν άλλο ανθρωπισμό».

- Ο καλλιτέχνης είναι εκφραστής του Διαφωτισμού;

«Ποιος είναι ο καλλιτέχνης;»

- Εσείς, ας πούμε.

«Νομίζω πως η έννοια του καλλιτέχνη πρέπει να γυρίσει στην έννοια του τεχνίτη. Η θεωρία του 19^ου αιώνα που δίνει μεταφυσική διάσταση στον καλλιτέχνη με αφήνει παγερά αδιάφορο. Τεχνίτες είμαστε, που μαθαίνουν τη δουλειά τους. Δεν νομίζω ότι ένας καλλιτέχνης έχει στενότερη σχέση με την αλήθεια από έναν επιστήμονα ή έναν εργάτη. Εχω γνωρίσει γελοίους και σημαντικούς καλλιτέχνες, γελοίους και σημαντικούς ανθρώπους».

- Μιλάτε σαν να έχετε ματαιωθεί από τον καλλιτεχνικό χώρο.

«Οχι. Το τρομακτικό είναι να ματαιώνεσαι από όσα δεν εκτιμάς. Μέσα από τη δουλειά που κάνω επιζητώ την επικοινωνία και όταν αυτή συντελείται αποζημιώνομαι. Δεν έχω ματαιωθεί σε προσωπικό επίπεδο, δεν έχω κάνει πράγματα για τα οποία ντρέπομαι, δεν έχω γλείψει για να πάρω δουλειά, δεν έχω κάνει σκόντο για να υπάρξω». (...)

Θωμάς Μοσχόπουλος

"Documento"

3 Δεκεμβρίου 2017

Η φύση τα δίνει όλα. Ποιος άλλος;

(...)
- Κι εσείς ταξιδεύετε με την παράδοση και δίνετε ένα πολύ δυναμικό "παρών" στη μουσική σκηνή της χώρας μας. Τι σας δίνει δύναμη να συνεχίζετε αυτό το ταξίδι;
«Εντάξει, ό,τι μπορούμε κάνουμε. Η δύναμη, παιδί μου, είναι στη μουσική. Η μουσική δεν έχει άκρη. Δεν έχει μέτρο η μουσική^. που λένε μέτρα και κανόνες, αυτά είναι ψευτιές, μπορούν να τα μαθαίνουν όλοι. Οταν παίζεις ένα κομμάτι μουσική δεν σκέφτεσαι πού τελειώνει, γιατί δεν έχει τέλος. Εχει ταξίδι, έχει στολίδια, έχει αυτοσχεδιασμούς, τρέλες έχει, όλα χρειάζονται. Αν είναι αυτό που λένε, από εδώ μέχρι εκεί, τότε αυτό είναι περιορισμός, δεν είναι χαρά. Αυτά σου είπα, τα μαθαίνουν όλοι. Την ψυχή της μουσικής όμως θα τη μάθουνε; Το να είσαι καλλιτέχνης όμως, να αυτοσχεδιάζεις, να γκρεμίζεις, να στολίζεις, να φέρνεις ήχους άλλους μέσα στη μουσική, να παίζεις και να χαίρεσαι, αυτό πρέπει να το έχει ο άνθρωπος. Και πώς το έχει; Αυτά δεν μαθεύονται, δεν γράφονται στο χαρτί.»

- Το ταξίδι της μουσικής καμιά φορά είναι μοναχικό...

« Το ταξίδι της μουσικής δεν έχει τέλος. Στον δρόμο βρίσκεις και φίλους και προβλήματα και μπορεί και να είσαι και μονάχος σου. Χρειάζεται δύναμη για να αντέξεις, αλλά είναι ωραίο πράγμα η μουσική, το πιο ωραίο, και σε κρατάει αν την αγαπάς.»

- Πιστεύετε στον Θεό;

«Θεός είναι η φύση, ο παλμός, ο ρυθμός. Δηλαδή η μουσική, γιατί χωρίς παλμό δεν υπάρχει τίποτε. Ούτε ζωή ούτε νερό να πιούμε ούτε τίποτε. Δεν υπάρχει χαρά χωρίς μουσική. Αμα μπορώ να βλέπω τη φύση κάθε μέρα ξέρω ότι θα πάρω και θα δώσω. Μουσική ή κάτι να πούμε, να γράψουμε και να το δώσουμε να το διαβάσουν ή να το ακούσουν κι άλλοι. Αυτή είναι ο Θεός. Η φύση τα δίνει όλα. Ποιος άλλος;»

- Τι έχετε αγαπήσει παράφορα στη ζωή σας;

« Ααα, τη φύση.» (γέλια) (...)

Ψαραντώνης

"Documento"

1 Οκτωβρίου 2017

Η μόρφωση είναι έτσι κι αλλιώς το ισχυρότερο όπλο

(...)
- Πολιτικά που τοποθετείσαι;
«Θα έλεγα τοποθετούμαι στους "αντί" και στους "απέναντι". Αντί σε κάθε εξουσία που υποδουλώνει και εκμεταλλεύεται τον λαό που την επέλεξε. Σε οτιδήποτε καταπατά τα δημοκρατικά κεκτημένα αυτού του λαού - είτε αυτό λέγεται φασισμός, ρατσισμός, ναζισμός ή μνημόνιο. Είμαι απέναντι σε διαπλεκόμενα κατεστημένα, σε συμφέροντα και σε δυνάμεις που προσπαθούν να μας καθυποτάξουν χρησιμοποιώντας νομισματικούς εκβιασμούς, τραπεζική τρομοκρατία και μιντιακές προπαγάνδες. Είμαι αλληλέγγυος σε κάθε δίκαιη διεκδίκηση, κάθε αγώνα για δικαιοσύνη, δημοκρατία και αξιοπρέπεια. Αυτή είναι η πολιτική μου τοποθέτηση χωρίς ανούσιες ταμπέλες».

(...)
- Η κρίση στη χώρα μας είναι τελικά ενταγμένη στην παγκόσμια καπιταλιστική περιδίνηση ή εγχώριο φαινόμενο όπως προτιμούν να πιστεύουμε;
«Σαφώς και είναι αποτέλεσμα του καπιταλισμού που δημιουργεί κρίσεις χρέους με αποτέλεσμα να θησαυρίζουν οι μεγάλοι και να φτωχοποιούνται οι μικροί και αδύναμοι. Από εκεί και πέρα, οι ηγεσίες έχουν την ευθύνη να διαβλέπουν το πρόβλημα που έρχεται και να προστατεύουν τον λαό τους. Αν δεν το κάνουν και τον χρησιμοποιούν με ανταλλάγματα ώστε να ανελιχθούν στην εξουσία (και εδώ είναι και ηθικό το θέμα), τα πράγματα γίνονται ακόμη χειρότερα και οδηγούνται σε αυτή την κατάσταση που βιώνουμε. Δηλαδή να μετατρέπεται η χώρα σε προτεκτοράτο των δανειστών και αποικία χρέους».

- Ποια πρέπει να είναι η απάντηση της κινηματικής Αριστεράς απέναντι στον φασισμό/ναζισμό που όλο και σηκώνει κεφάλι;
«Δεν είναι θέμα μόνο της κινηματικής Αριστεράς, είναι ολόκληρης της υγιούς κοινωνίας. Ο φασισμός, ο ναζισμός και κάθε ιδεολογία που δαιμονοποιεί τη διαφορετικότητα των ανθρώπων δεν αντιμετωπίζονται ούτε με αδιαφορία ούτε με ίσες αποστάσεις και "σεβασμό στην ιδεολογία του καθενός". Οφείλει να είναι διαρκώς απέναντι σε τέτοιες ιδεολογίες και να τις αποβάλλει από μέσα της, έτσι ώστε ούτε να εκτρέφονται ούτε να βρίσκουν χώρο -εξαιτίας της αδιαφορίας- να τροφοδοτούνται. Κατά τα άλλα, και για να μην περιμένουμε μόνο από τους άλλους να δίνουν τους αγώνες που μας αφορούν, αν ο καθένας μας προσωπικά ανοίξει ένα βιβλίο και μάθει τα εγκλήματα αυτών των ιδεολογιών, θα έχει αυτόματα συστρατευτεί στον διαρκή αγώνα σύνθλιψής τους. Η μόρφωση είναι έτσι κι αλλιώς το ισχυρότερο όπλο».

- Η Δικαιοσύνη είναι ένα φίδι που δαγκώνει τους ξυπόλυτους;
«Θέλει και ρώτημα; Οταν είναι έξω καταδικασμένοι μιζαδόροι πολιτικοί, καταδικασμένοι επιχειρηματίες που έχουν υπεξαιρέσει δεκάδες εκατομμύρια από το δημόσιο, καταδικασμένοι δολοφόνοι ναζιστές, αλλά έμεινε πέντε χρόνια στη φυλακή ο αθώος Τάσος Θεοφίλου χωρίς στοιχεία (όπως τώρα μένει η Ηριάννα), τα λόγια είναι περιττά. Αν και τα δύο αυτά παιδιά δεν είναι απλώς "ξυπόλυτα". Είναι παιδιά που στέκονται απέναντι σε αυτό το σύστημα, με αποτέλεσμα το φίδι να θέλει να τους δαγκώσει ακόμα πιο άγρια. Η Δικαιοσύνη τους είναι ψεύτικη σαν τη δημοκρατία τους».

Νίκος Παπαδόπουλος (Plasticobilism)

"Documento"

27 Αυγούστου 2017

Αυτοί είμαστε, οι Ελληνες, κουνάμε τα σημαιάκια...

(...)

- Είσαι μισός Ελληνας, μισός Τσέχος.
«Στην Ελλάδα μας διακρίνει κακομοιριά, από τους πολιτικούς μέχρι τον τελευταίο πολίτη. Το βλέπω ακόμη και στον πατέρα μου! Από τη μητέρα μου κληρονόμησα την πειθαρχία. Ξέρω ότι πολλοί παρεξηγούν τον χαρακτήρα μου αλλά δεν θυμώνω...».

- Δύσκολη εποχή για να δηλώνει κάποιος Ελληνας.
«Πόσο μικροί είμαστε και πόσο μεγάλοι θέλουμε να λέμε ότι είμαστε! Γελάει ο κόσμος παραέξω. Εάν οι αρχαίοι ημών πρόγονοι βγουν και δουν την κατάντια μας θα ξαναμπούν στον τάφο τους».

- Πώς θα ήθελες να σε θυμούνται στο μέλλον;

«Είμαι βέβαιος ότι δεν θα θυμούνται τίποτε. Ο κόσμος κρατάει στη μνήμη μόνο όσους ταυτίζονται με μια σημαία. Τον Διαμαντίδη, τον Αλβέρτη... Ούτε για τον Σπανούλη είμαι σίγουρος. Αυτοί είμαστε, οι Ελληνες, κουνάμε τα σημαιάκια...».

Λουκάς Μαυροκεφαλίδης

"Documento"

2 Απριλίου 2017

Τι γύρευες, βρε αγόρι μου, στον 12ο όροφο;

Ο κληρονόμος κολοσσών όπως ο Garry Kasparov, ο Anatoly Karpov και ο Alexander Alekhine τη βαριόταν τη σκακιέρα. Ζούσε όχι για να σκέφτεται, αλλά για να γεύεται τον ίλιγγο του κινδύνου. Ο Yuri Yeliseyev ανυπομονούσε να τελειώσει την παρτίδα για να βγει στο μπαλκόνι. Μερικά δευτερόλεπτα αργότερα, ήταν νεκρός.

Ο νεαρός Ρώσος grandmaster, παγκόσμιος πρωταθλητής Εφήβων το 2012 στα 17 του, βούτηξε από τον 12ο όροφο και άφησε την τελευταία του πνοή σε ένα παγερό πεζοδρόμιο της Μόσχας. «Το άτιμο το parkour του άρεσε περισσότερο και από το σκάκι» είπαν οι φίλοι του.

Το parkour είναι εκείνο το ριψοκίνδυνο σπορ των πόλεων στο οποίο ο αθλητής σκαρφαλώνει σε τοίχους, σαλτάρει από στέγη σε στέγη, πηδάει πάνω από φράχτες και αψηφά τα εμπόδια, με χορευτικές πιρουέτες που ολοκληρώνονται όταν σημάνει το χρονόμετρο. Ναι, αυτό που γίνεται κάθε χρόνο στη Σαντορίνη και γεμίζει τις οθόνες με ασπρογάλαζη νοσταλγία.

Στη Μόσχα, το τσιμέντο είναι γκρίζο και ο ουρανός δυσοίωνος. «Στον Yuri άρεσε το ρίσκο, αλλά δεν έπαιζε με τη ζωή του. Εκανε ισορροπία σε ντουβάρια δύο μέτρων για να νικήσει τον φόβο» είπε ο εθνικός προπονητής Sergei Yanovsky. «Τι γύρευες, βρε αγόρι μου, στον 12ο όροφο;».

Το γήπεδο με τα 64 τετραγωνάκια ήταν το βασίλειο του Yuri Yeliseyev. Ηταν εραστής του ανορθόδοξου, ένας παράτολμος κασκαντέρ της σκακιέρας. «Εβρισκε τις λύσεις εκεί που δεν το περίμενε κανείς. Εχασα έναν αγαπημένο φίλο και έναν από τους πιο ταλαντούχους ανθρώπους που γνώρισα ποτέ» είπε ο συναθλητής του Daniil Dubov. Ο εκλιπών ήταν 42ος στην κατάταξη των Ρώσων master και 212ος στην παγκόσμια, αλλά κέρδισε το φετινό Open της Μόσχας και ετοιμαζόταν για εκτόξευση. Αλλά ποιος ενδιαφέρεται σήμερα για ένα άθλημα χωρίς μπάλα, σασπένς ή ντόπα; Οι τηλεοπτικές κάμερες στρέφονται αλλού για να καταπνίξουν τα χασμουρητά. Αν ήταν κανένας ποδοσφαιριστής της Dynamo ή μπασκετμπολίστας της CSKA, τότε ναι, να τον θρηνούσαμε. (...)

Νίκος Παπαδογιάνης

"Documento"

4 Δεκεμβρίου 2016

Ανεκτικότητα Ή Ο άλλος θα μπορούσες να είσαι εσύ

Η εμπειρία ζωής μου λέει ότι το μίσος προς τους άλλους ανθρώπους είναι καλυμμένο μίσος προς τον ίδιο μας τον εαυτό. Οποιος περιφρονεί τους άλλους δεν αντέχει τον εαυτό του.

Κόντρα στην περιφρόνηση μας δίδαξαν πάντα την ανεκτικότητα, και σε πολλούς αιώνες, που αυτή κάθε άλλο παρά αυτονόητη ήταν, θα είχε κάνει τη ζωή ανάμεσα σε ξένους πολιτισμούς πιο υποφερτή. Ομως η ανεκτικότητα αποτελεί πράγματι τη λύση των παγκόσμιων προβλημάτων; Παρ' όλο που θέλω να μείνω πραγματιστής, πιστεύω ότι δεν επαρκεί απόλυτα, αφού ανεκτικότητα σημαίνει ανοχή. Η ανεκτικότητα όσο ανθρωπιστική κι αν είναι, μας καλεί να δεχτούμε τον άλλο.

Για μένα αυτό είναι κάπως λίγο. Εγώ πηγαίνω με τους σύγχρονους, όπως τον υπέροχο δημοσιογράφο Georg Stefan Troller. Αυτός ρωτήθηκε γιατί έχει γυρίσει τόσες ταινίες για ανάπηρους και φυλακισμένους. Απάντησε: «Επειδή όλοι μας κατά κάποιον τρόπο είμαστε ανάπηροι^. μέσα από τον πόλεμο, από τους γονείς, μέσα από μια ερωτική απογοήτευση». Και σχετικά με τους φυλακισμένους: «Το θέμα είναι, βλέποντας έναν άγνωστο προς αυτούς και στην αρχή εντελώς αντιπαθητικό άνθρωπο, οι θεατές να πουν: Μα αυτός είμαι εγώ».

Δεν είναι λοιπόν το θέμα η ανεκτικότητα απέναντι στον άγνωστο προς εμένα, αλλά ο σεβασμός απέναντι σε αυτόν, αφού αυτός ή οι άλλοι, αυτός ή αυτοί που συναντώ στο δρόμο σε αναπηρικό καρότσι ή σε μια μακρινή χώρα, αυτός ή αυτοί θα μπορούσαν να είμαι εγώ ο ίδιος.
Μόνο μια σύμπτωση, τίποτε άλλο από μια σύμπτωση το θέλησε διαφορετικά.

Peter Ustinov

"Προσοχή! Προκαταλήψεις"

2003

Ο πιο πονηρός βλάκας είναι ο σοβαρός

Ο πιο πονηρός βλάκας είναι ο σοβαρός.

Το υστερικά τυπικό και λιγόλογο ανθρωπάκι που οχυρώνεται καχύποπτο προς όλους πίσω από ένα προσωπείο σοβαρότητας και σπουδαιότητας.
Αυτή η μάρκα πονηρών βουλώνει τρύπες· πάντα κάπου θα διοριστούν πρόεδροι, διοικητές, βιτρίνα για να κάνουν από πίσω τα τσακάλια τη δουλειά τους.

Ενας τέτοιος έφτασε να γίνει πρωθυπουργός· δεν διέθετε καμία έμφυτη κοινωνική επιρροή (λάμψη, ευφυΐα, παράστημα, γοητεία, ευφράδεια), σιχαινόταν τη συνάφεια με τον κόσμο (μετά τις αναγκαστικές χειραψίες είχε στο αυτοκίνητο ένα μπουκαλάκι οινόπνευμα για να απολυμαίνει τα χέρια του) και ήταν τόσο σοβαρός, που γινόταν αστείος.

Ομως δεν χρειαζόταν να πείσει ο ίδιος για τίποτα, τη δουλειά είχαν αναλάβει εργολαβία τα κανάλια και οι εφημερίδες· και όποτε το επιχειρούσε, το σαθρό και ολίγιστο μέσα του τον εξέθεταν.
Αλησμόνητη είναι η σκηνή του εν λόγω όταν μετά τους σεισμούς του 1999 πήγε με τις κάμερες να επισκεφθεί τους καταυλισμούς των σεισμόπληκτων· κοίταξε ξινά τα παιδάκια που πλατσούριζαν ξυπόλυτα στις λάσπες ανάμεσα στα κοντέινερ και, κάνοντας προσπάθεια να φερθεί ανθρώπινα, τα ρώτησε: «Πού είναι πιο καλά, εδώ ή στο σπίτι;».

Διονύσης Χαριτόπουλος

"Εγχειρίδειο βλακείας"

2008

Τα δακρυγόνα μαζί τα φάγαμε...

«Τα δακρυγόνα μαζί τα φάγαμε...» και «All dogs go to heaven».

Αυτές οι δύο φράσεις συνοδεύουν το εντυπωσιακό graffiti του "Λουκάνικου" που δημιούργησαν σε τοίχο στου Ψυρρή (συγκεκριμένα στην οδό Ρήγα Παλαμήδου 4 και Σαρρή) τρεις γκραφιτάδες με τα καλλιτεχνικά ονόματα Billy Gee (Smart), Martinez και N-Gramms.

Πρόκειται για ένα φόρο τιμής στον σκύλο-σύμβολο των διαδηλώσεων στην Ελλάδα της κρίσης, καθώς την περίοδο των μεγάλων αναταραχών στο κέντρο της Αθήνας, το περιοδικό "TIME" τον είχε συμπεριλάβει στις 100 προσωπικότητες της χρονιάς, ενώ τον είχε χαρακτηρίσει ως "σκύλο της χρονιάς"!

Ο θάνατός του έγινε γνωστός μόλις στις αρχές Οκτωβρίου, αν και στην πραγματικότητα ο "Λουκάνικος" είχε πεθάνει από τον Μάιο. Η απώλειά του δεν προκάλεσε απλώς συγκίνηση στους κατοίκους της πόλης, αλλά όπως αποδείχτηκε για κάποιους αποτέλεσε πηγή καλλιτεχνικής δημιουργίας. Ο εμπνευστής του graffiti Βασίλης Γρυπάρης δήλωσε «ο "Λουκάνικος" μας κρατούσε συντροφιά τα βράδια και όταν κάναμε skate κουνούσε χαρούμενος την ουρά του», ενώ πρόσθεσε: «Θα στείλω φωτογραφίες του graffiti στους "New York Times", καθώς είχαν ασχοληθεί μαζί του εκτενώς».

Ο "Λουκάνικος" είχε τη δική του ιστορία και κάποιοι την έγραψαν στον τοίχο με μπογιά...

"ΕΞΕΛΙΞΗ" - "Symbol"

26 Οκτωβρίου 2014

Μοναξιά

«Θα σου πω ποια μοναξιά με τρομάζει περισσότερο: Εκείνη που την νιώθεις μέσα στο πλήθος.
Γιατί κανείς δεν ακούει τα λόγια σου, δεν μετράει τους παλμούς της καρδιάς σου, δεν απλώνει το χέρι να πιάσει το δικό σου, απλά βαδίζει δίπλα σου και πολλές φορές σε σπρώχνει για να περάσει».

Γιάννης Ρίτσος

Φοβάμαι πως είμαστε βαθιά αγράμματοι...

(...)

«Στην Ελλάδα ο πολίτης έχει πάρει διαζύγιο από το κράτος προτού παντρευτεί. Εκ γενετής συμβαίνει το ίδιο πράγμα. Αλλο το κράτος άλλο εγώ. Το αίτημα του πολίτη βρίσκεται διαρκώς πάνω από το κράτος. Και καλό θα ήταν κάποια στιγμή ο Ελληνας να εγκαταλείψει την αφήγηση του τύπου "Οταν εμείς είχαμε δημοκρατία, αυτοί βρίσκονταν στα δέντρα", γιατί ούτε αυτή δεν σέβεται όταν δεν ξέρει καν ποιος είναι ο Πλάτων. Φοβάμαι πως είμαστε βαθιά αγράμματοι, και πνευματικά αλλά και συναισθηματικά».

Δυστυχώς δεν δείχνει να αισιοδοξεί όταν τον ρωτάω ποια λύση βλέπει για τη χώρα. «Πρώτα να αλλάξουμε τον τρόπο που μορφωνόμαστε και φυσικά να αυξήσουμε την παραγωγή: ήλιος, θάλασσα, ελιά, κλίμα (και με τις δύο έννοιες). Ηλιοφάνεια. Να γίνουμε επιτέλους οι ίδιοι παίχτες του φωτός. Πρέπει να γυρίσουμε σε αυτά τα ταπεινά και τόσο μεγαλειώδη συστατικά και να πάψουμε να νομίζουμε ότι είμαστε βασιλιάδες».

 
Τι συμβαίνει όμως όταν ο βασιλιάς -στην περίπτωσή μας- είναι γυμνός; «Φοβάμαι ότι ο βασιλιάς δεν είναι γυμνός, αλλά ξεβράκωτος. Το "γυμνός" ενέχει διάφορες υποδηλώσεις, ενώ το "ξεβράκωτος" τα φέρνει όλα στη φόρα». (...)

Σταμάτης Φασουλής

"ΠΡΩΤΟ ΘΕΜΑ"

11 Δεκεμβρίου 2011

Οταν δεν υπάρχει παιδεία και πολιτισμός τότε δεν υπάρχει τίποτα

(...)
- Αισθάνεστε ότι  εκπροσωπείτε τη σύγχρονη Ελλάδα;
«Οχι, καθόλου. Σύγχρονη Ελλάδα είναι το κράτος της Ελλάδας, οπότε σε καμία περίπτωση δεν ισχύει αυτό. Το νεοελληνικό κράτος, στο οποίο γεννήθηκα, μεγάλωσα και εξελίχθηκα στη ζωή μου, είναι ένα κράτος για το οποίο μόνο υπερήφανος δεν μπορεί να είναι κάποιος. Οι λόγοι είναι γνωστοί. Αναφερόμενος στο κράτος δεν εννοώ μόνο τις κυβερνήσεις. Θεωρώ ότι η ελληνική κοινωνία έχει τεράστιο πρόβλημα και το έχει εδώ και χρόνια. Οι Ελληνες έχουμε απομακρυνθεί τελείως απ' αυτό που υπήρξε η πεμπτουσία, όχι μόνο του ελληνικού, αλλά και του παγκόσμιου πολιτισμού: Τον άνθρωπο και την ουσία της ζωής. Φτάσαμε στο σημείο να μας εκφράζουν η καλοπέραση και οι απολαύσεις, τις οποίες γευόμαστε με όσο το δυνατόν μικρότερο κόπο.
Απομακρυνθήκαμε από τη σκέψη, τα ερωτήματα και τις έννοιες εκείνες που μπορούν να καθορίσουν την καθημερινή και πρακτική πλευρά της ζωής. Μας λείπει η κοινωνική συνείδηση».

- Τι είναι αυτό που σας ενοχλεί περισσότερο στους Ελληνες; Πώς φθάσαμε σε αυτή την παρακμή και κατά πόσο πιστεύετε πως οι πολίτες έχουν ευθύνη γι' αυτό;

«Δεν υπάρχει αισθητική. Αισθητική δεν σημαίνει κάτι απαραίτητα όμορφο. Η αισθητική μπορεί να εκφράζεται και μέσα από μια συμπεριφορά κοινωνική. Θεωρούμε ότι η ελευθερία είναι δικαίωμα, ενώ στην πραγματικότητα δεν ισχύει αυτό. Υπάρχει σχετική ελευθερία, κανείς δεν είναι απόλυτα ελεύθερος γιατί κανείς δεν ζει μόνος του. Εχουμε, σχεδόν, απολέσει τον νου. Δεν σκεπτόμαστε. Να σας δώσω ένα παράδειγμα... Ποιος ευθύνεται στη Δημοκρατία για την πολιτική κατάσταση; Δεν ευθύνεται ο πολίτης που ψηφίζει; Είμαστε αποκλειστικά υπεύθυνοι ως κοινωνία για τις κυβερνήσεις που έχουμε. Ολοι μιλάνε για Δημοκρατία, αλλά κανείς δεν μιλάει για την ελευθερία ως δικαίωμα. Κανείς δεν μιλάει για τη δημοκρατία ως μια ύψιστη υποχρέωση. Οταν δεν υπάρχει σκέψη και αισθητική δημιουργούνται παρεξηγήσεις, παρερμηνείες και οι ασχήμιες προκύπτουν είτε από μεμονωμένες πράξεις ανθρώπων είτε από συλλογικές συμπεριφορές. Η κατάντια της σημερινής κοινωνίας είναι ένα καθρεπτισμός.
Το ίδιο ισχύει για την κυβέρνηση και τη Βουλή. Δεν ήρθαν πραξικοπηματικά αυτοί οι άνθρωποι. Ηρθαν ως εκλεγμένοι από τον λαό και υπερηφανεύονται μάλιστα γι' αυτό. Για εμένα η ψήφος έπρεπε να είναι αναγκαστική. Οποιος δεν ψηφίζει μπορεί να αυτοεξοριστεί και να πάει να ζήσει όπου θέλει. Οταν δεν ψηφίζεις σε μια κοινωνία, στην οποία ζεις είσαι σαν ένα παράσιτο. Το πρόβλημά μας είναι ότι όλοι μιλάνε για δικαιώματα και κανείς για υποχρεώσεις. Αυτό είναι το πρόβλημά μου».

(...)

- Πολλοί νέοι εγκαταλείπουν τη χώρα, κυρίως επιστήμονες. Θα ήθελα το σχόλιό σας...
«Ο άνθρωπος που επιλέγει να φύγει από την Ελλάδα, φεύγει για κάποιους λόγους. Δεν έχει δικαίωμα να έχει εξέλιξη στη ζωή του; Γιατί δεν μας πειράζει που στην Ελλάδα δεν παρέχουμε τη σωστή παιδεία για να κρατήσουμε αυτούς τους ανθρώπους; Οι άνθρωποι με ταλέντο δεν πρέπει να δεσμεύονται από πατρίδες, κυρίως όσον αφορά στην επαγγελματική τους εξέλιξη».

-Ποια είναι τα εμπόδια που βάζει η σημερινή Ελλάδα σε έναν άνθρωπο με ταλέντο;

«Η Ελλάδα δεν παράγει τίποτα. Δεν μας κρατάει ενωμένους με το παρελθόν μας. Δεν υπάρχει εθνική συνείδηση. Ενα παιδί πάει σχολείο χωρίς να έχει διαμορφωμένο τον κοινωνικό πυρήνα, πέρα από τη δουλειά που γίνεται στην οικογένεια. Οταν δεν υπάρχει παιδεία και πολιτισμός τότε δεν υπάρχει τίποτα. Αν οι γονείς μου δεν ήταν μουσικοί, ποια επαφή θα είχα με τη μουσική; Δεν θα μάθαινα ότι μπορώ να πλησιάσω τη μουσική. Ταλέντο ήμουν και στα πέντε μου. Το ταλέντο, το καλλιεργείς. Γι' αυτό είναι δώρο. Δεν υπάρχει κανένα εφόδιο και καμία ουσιαστική παροχή από το κράτος, ώστε να δημιουργήσει προσωπικότητες που μπορούν να ηγηθούν και να κατοχυρώσουν το μέλλον του λαού αυτού». (...)

Λεωνίδας Καβάκος

"ΕΘΝΟΣ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ"

26 Ιανουαρίου 2014

Αυτό δεν είναι το χρέος της καρδιάς;

«Ευρόν πράσινην πέτραν ωραιοτάτην, ελθέ αμέσως, Ζορμπάς» τηλεγραφούσε στον φίλο του Νίκο Καζαντζάκη από τα Σκόπια ο Ζορμπάς. Κι όταν αυτός του έγραφε ότι δεν μπορούσε, του απαντούσε: «Είσαι, και να με συμπαθάς αφεντικό, καλαμαράς. Μπορούσες και συ, κακομοίρη, μια φορά στη ζωή σου να δεις μιαν όμορφη πράσινη πέτρα και δεν την είδες».

Οταν οι Γερμανοί κατέλαβαν τη περιοχή, δέσμευσαν το ορυχείο του και την παραγωγή μεταλλευμάτων. «Ο Ζορμπάς έσκασε από τον καημό του, πλάνταξε...» μας είχε πει ο συμπατριώτης του, λαογράφος Νικόλαος Σάρμας.

Το 1941 ο Καζαντζάκης έμαθε για τον θάνατο του Ζορμπά. Και η είδηση αυτή τον γέμισε απελπισία. Στην «Αναφορά στον Γκρέκο» έγραψε: «Στο σπίτι με περίμενε ένα γράμμα με πένθιμο φάκελο, γραμματόσημο σέρβικο, κατάλαβα. Το κρατούσα και το χέρι μου έτρεμε. Γιατί να το ανοίξω; Μάντεψα ευθύς το πικρό μαντάτο. "Πέθανε, πέθανε", μουρμούρισα, κι ο κόσμος σκοτείνιασε. [...] Εκλεισα τα μάτια κι ένιωσα αργά, ζεστά, να κυλούν στα μάγουλά μου τα δάκρυα. "Πέθανε, πέθανε, πέθανε..." μουρμούριζα "ο Ζορμπάς ποτέ πια! Πέθανε το γέλιο, κόπηκε το τραγούδι". [...] Οχι λύπη, θυμός με συνεπήρε. "Αδικο! Αδικο!" φώναξα "τέτοιες ψυχές δεν πρέπει να πεθαίνουν. Πότε πια θα μπορέσει το χώμα, το νερό, η φωτιά, η τύχη, να πλάσουν ένα Ζορμπά;" [...] Ολη τη νύχτα δεν μπόρεσα να κλείσω μάτι. [...] Τι να κάμω, συλλογιζόμουν όλη τη νύχτα, τι να κάμω για να ξορκίσω το θάνατό του; Ανοιξε η καταπακτή του σπλάχνου μου, πετιούνται απάνω οι θύμησες, σπρώχνουν η μια την άλλη, βιάζουνται και ζώνουν αγριεμένες την καρδιά μου, ανοιγοκλείνουν το στόμα, φωνάζουν να περιμαζώξω από τη γης, από τη θάλασσα, από τον αέρα το Ζορμπά και να τον αναστήσω. Αυτό δεν είναι το χρέος της καρδιάς; Γι' αυτό δεν την έπλασε ο Θεός; ν' ανασταίνει τους αγαπημένους; Ανάστησέ τον!"».

"ΕΘΝΟΣ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ"

17 Νοεμβρίου 2013

Η περιφρόνηση και μόνο είναι μια ωραία αφετηρία

(...)

- (Δεν υπάρχουν πια) Μεγάλες Προσδοκίες...
«Δεν πιστεύω ότι υπάρχουν πια μεγάλοι συγγραφείς. Επομένως δεν είναι εύκολο να βρεθεί ένας ρόλος για να "χωθώ" μέσα του, που λένε, ή κάποιος να με καθοδηγήσει ιδανικά. Αν είναι να χαθώ σε ρόλους που ακόμα και οι δημιουργοί τους δεν ξέρουν τι είναι, και οι ίδιοι δεν ξέρουν τι τους γίνεται γενικά, άσε, καλύτερα να μη χαθώ. Πιστεύω ότι υπάρχει απίστευτη καλλιτεχνική κρίση διεθνώς επειδή η δημιουργία πλέον έχει στόχο κάποιο κέρδος κι έτσι αυτοακυρώνεται. Από την πρώτη μέρα της σχολής, θυμάμαι τον εαυτό μου να σκέφτεται "τώρα αυτό ποιον αφορά;". Η καθημερινότητα παραείναι σκληρό πράγμα για να μην την εξωραΐσεις.
Μεγάλοι ρόλοι... Στο φινάλε δεν έχει και πολλή σημασία. Το θέμα είναι ότι δεν υπάρχουν μεγάλοι άνθρωποι. Δεν έχω συναντήσει τελευταία έναν άνθρωπο να με ανεβάσει. Από την άλλη, μπορεί απλώς να είμαι ψωνάρα και να μην έχω ψαχτεί σωστά. Κι αυτό παίζει...».

- ...ούτε και άνθρωποι να σου φτιάξουν τη μέρα, βρε αδερφέ.

«Μου έρχεται να κάνω εμετό με τα πρότυπα που έχουν όλοι γύρω μου. Ολοι τρελαμένοι με το κέρδος και στο τέλος της μέρας προσπαθούν να περισώσουν ό,τι μπορούν από την προσωπική τους ζωή - μια φιλία, μια σχέση, κάτι. Επιστρέφουν πτώματα το βράδυ σπίτι, έχοντας ξεπουλήσει άπειρα συναισθήματα και ξαφνικά ο χρόνος είναι πολύ λίγος. Η ζωή έχει κερδηθεί σε επίπεδο κατανάλωσης και υλικών αγαθών και έχει φάει χοντρή ήττα σε επίπεδο συναισθημάτων. Δεν είναι τόσο χάλια η εποχή που ζούμε. Μπορεί να υπήρξαν και πολύ χειρότερες. Απλώς, νομίζω ότι ένα από τα συμπτώματά της είναι πως δεν υπάρχουν άνθρωποι να σε φτιάξουν».

- Φίλοι και εραστές

«Εχω στηριχτεί πολύ στη φιλία. Είναι πολύ πιο ανθεκτική από τον έρωτα, αν και ο χρόνος τελικά τις ψηλορημάζει και τις περισσότερες φιλίες. Κατά κάποιον τρόπο η φιλία είναι το αντίθετο του έρωτα με την έννοια ότι σου δίνει ασφάλεια σε αντιδιαστολή με την ανασφάλεια και τον γενικό χαμό που επικρατεί σε μια ερωτική σχέση. Εκτός βέβαια αν είσαι από τους ελάχιστους τυχερούς, πράγμα που εύχομαι και στον εαυτό μου και σ' όλο τον κόσμο. Οχι ότι έχω παράπονο, απλώς δεν μου έχει κάτσει αυτό το "forever". Το έχω δει πάντως να συμβαίνει σε άλλους αλλά είναι κάτι σαν το λαχείο και βέβαια απαιτεί μια πολύ ιδιαίτερη πειθαρχία. Οχι καταπίεση, πειθαρχία».

(...)

- Εκθεση ιδεών: "Η θητεία στην ΚΝΕ αφήνει πολλά κουσούρια στον άνθρωπο;"
«Η ΚΝΕ μπορεί να σου αφήσει πολλά κουσούρια αν δεν έχεις μέσα σου διαισθητικές αρχές και μια στοιχειώδη αντίληψη όταν είσαι μικρός. Ναι, η ΚΝΕ έχει κάνει εγκλήματα σε παιδιά που είχαν ανάγκη από μια στέγη και μερικά τσιτάτα για τροφή. Εγώ όταν πήγα, πήγα κυρίως για την παρέα και τον χαβαλέ. Δεν πίστεψα ούτε για μια στιγμή ότι η ζωή ήταν αυτό που μας έλεγαν εκεί. Εκείνη η "ηρωική" εποχή, πάντως, ήταν πολύ λιγότερο υποκριτική από τη σημερινή όπου όλοι ξέρουν τι γίνεται και σφυράνε αμέριμνα. Υποθέτω ότι υπάρχουν και μερικοί που, στο πλαίσιο πάντα της υπέρμετρης φιλοδοξίας τους, κάνουν και κανένα καλό, αλλά στο σύνολό τους οι πολιτικοί είναι για τα μπάζα. Δεν με ψήνουν με τίποτα και δεν φταίνε καν αυτοί. Η εποχή είναι τόσο νεφελώδης που δεν έχουμε να πιαστούμε από πουθενά παρά μόνον από προσωπικές στιγμές και προσωπικά καταφύγια».

- Πρόταση για νέο "απελευθερωτικό μέτωπο"

«Ετσι, όπως συζητάμε, σκέφτομαι ότι θα μου άρεσε πολύ να συναντήσω ανθρώπους που τους ενώνουν κοινά όνειρα και μια περιφρόνηση για τον τρόπο που παίζεται "το παιχνίδι". Δεν λέω να μαζευτούμε και να αρχίσουμε να πετάμε μολότοφ. Η περιφρόνηση και μόνο είναι μια ωραία αφετηρία. Μην το θαυμάζουμε κιόλας αυτό το πράγμα που συμβαίνει. Πρέπει να συναντηθούν άνθρωποι που έχουν πάρει μυρωδιά ότι αυτό που γίνεται είναι λίγο "fake". Και, βέβαια, είναι διατεθειμένοι να δουλεύουν λιγότερο και να μη γίνουν απαραίτητα πλούσιοι. Οσο κι αν ακούγεται παράξενο, το σύστημα θα στηρίξει τελικά περισσότερο τους ανθρώπους που το περιφρονούν παρά αυτούς που το υπηρετούν πιστά».

- Μετανοείτε. Μόνο το Γέλιο σώζει...

«Είμαι αυτό που λένε αθεράπευτα αισιόδοξη. Βλέπω την γκαντεμιά τριγύρω -δεν είμαι στραβή- και σκέφτομαι "ε, και; Πάμε παρακάτω. Πάμε να διασκεδάσουμε, να ερωτευτούμε...". Φυσικά, κατά καιρούς παθαίνω κάτι απίστευτες "νταουνιές", όμως είναι φοβερό το συναίσθημα να πιάνεις ξαφνικά την καλή ενέργεια κάποιου, να υπάρχουν στιγμές που είσαι κάπου και λες "όπα, εδώ είναι καλά".
Τελεία και παύλα, μόνο το γέλιο θα μας σώσει. Το πιο επαναστατικό πράγμα στον κόσμο είναι η πλάκα. Το δράμα είναι πολύ πιο εύκολο. Να σου κάνω εγώ "μαύρο" έργο να κλαίει το σύμπαν. Μια-δυο φορές το ξεκίνησα κιόλας, αλλά το παράτησα στη μέση. Σκέφτηκα ξανά: "Τι κάνεις ρε μαλάκα; Γιατί άλλος ένας που κλαίει; Μεγάλη πλήξη! Γιατί να κάνεις μύθο τη δυστυχία αφού ξέρεις ότι μόνο η απομυθοποίηση λυτρώνει;».

Δήμητρα Παπαδοπούλου

"VIEW"

Νοέμβριος 2002

Παρωδία

(...)
- Είναι δύσκολο να είναι κανείς πιστός σήμερα;
«Δεν είναι θέμα εποχής. Εμένα δεν με αφορά αν είναι πιστός ο άλλος ή όχι. Κάτι άλλο ψάχνω εγώ».

- Εχεις καταφέρει να κάνεις αυτή την υπέρβαση;

«Είναι ένα μικρό κλικ. Μια μετατόπιση. Οταν σου έχει συμβεί και έχεις ζήσει την απιστία, είτε γίνεσαι χειρότερος είτε χαλαρώνεις και καταλαβαίνεις ότι με το να είσαι στην τσίτα και να κυνηγάς τον άλλον για το αν έκανε ή δεν έκανε κάτι χάνεις την ουσία».

(...)

- Ποιο είναι το σημαντικότερο πρόβλημα που έχει να αντιμετωπίσει η γενιά μας;
«Οτι έχει χάσει την ελπίδα».

- Πώς θα χαρακτήριζες την εποχή μας;

«Παρωδία. Δεν καταλαβαίνω πώς φτάσαμε και μας έφτασαν στο σημείο να πιστεύουμε ότι μ' ένα φραπέ στο χέρι όλα γίνονται. Πώς παραμυθιαστήκαμε, γίναμε συνένοχοι σ' όλο αυτό, παθητικοί και υπερφίαλοι, πώς μάθαμε να ζούμε ο καθένας στον μικρόκοσμό του και να θεωρούμε ότι είμαστε καλύτεροι απ' τους υπόλοιπους Ευρωπαίους. Και τώρα, που οι συνέπειες άγγιξαν και τον μικρόκοσμό μας, ορισμένοι εμφανίζονται δήθεν σοκαρισμένοι, επικαλούνται ηθικές αξίες και τους κάνει εντύπωση πως κάποιοι έκλεψαν!».

(...)

- Τι χρειάζεται ένας άνθρωπος για να είναι ευτυχισμένος;
«Φίλους. Που να τον κάνουν καλύτερο».

Αντώνης Καρυστινός

"VOTRE BEAUTÉ"

Ιούλιος 2010

Η βία φέρνει πάντα βία

(...)
- Ο ήρωας στο νέο σας βιβλίο «Ο κόσμος στα μέτρα του» προσπαθεί να μην αφομοιωθεί από το "κατεστημένο" του νησιού. Πότε πιστεύετε ότι χάσαμε ως κοινωνία το μέτρο;
«Δεν ξέρω πότε χάσαμε το μέτρο, θυμάμαι όμως πότε εκδηλώθηκε η ύβρις μας. Οταν ακούστηκε από χιλιάδες χείλη το ανατριχιαστικό σύνθημα "Δεν θα γίνεις Ελληνας ποτέ, Αλβανέ!". Η τιμωρία μας έλαβε τη μορφή αρχαιοελληνικής νέμεσις: κανείς, ύστερα από λίγα χρόνια και μέχρις σήμερα, δεν θα ήθελε να γίνει Ελληνας».

(...)

- Εχουμε λόγους να είμαστε "proud to be Greek"; Από τι υλικά είναι φτιαγμένος ο Ελληνας;
«Εχουμε τόσους λόγους να είμαστε υπερήφανοι ως Ελληνες όσους ακριβώς έχουν οι Ινδοί να είναι υπερήφανοι ως Ινδοί ή οι Μεξικάνοι ως Μεξικάνοι. Δεν υπάρχει, άλλωστε, ένας και μοναδικός τύπος Ελληνα. Τι σχέση έχω εγώ, για παράδειγμα, με τον Ηλία Κασιδιάρη; Ευτυχώς καμία...».

(...)

- Υπάρχει δικαιολογημένη βία;
«Οχι, βέβαια! Η βία φέρνει πάντα βία. Η βία αποτελεί τη θρυαλλίδα της δημοκρατίας. Η γούνα των Ελλήνων έχει συχνά καεί από το εμφύλιο πνεύμα. Οποιος διαθέτει ιστορική συνείδηση, την απεχθάνεται σε οποιαδήποτε μορφή». (...)

Χρήστος Χωμενίδης

"ΕΘΝΟΣ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ"

18 Νοεμβρίου 2012

Και στα καλά και στ' άσχημα, πάντα υπερβολικοί

- Εκεί που σχεδιάζαμε το επόμενο ταξίδι αναψυχής, τώρα μιλάμε για την τιμή του πετρελαίου θέρμανσης...
«Αυτό το περίφημο ΠΑΝ ΜΕΤΡΟΝ ΑΡΙΣΤΟΝ πώς το διδάξαμε κάποτε; Ποτέ δεν το έχουμε τηρήσει. Και στα καλά και στ' άσχημα, πάντα υπερβολικοί. Και στην καλοπέραση βουτήξαμε χωρίς μέτρο και τώρα στη δυστυχία, έτσι πάλι. Ο Ελληνας είναι σαν το εκκρεμές που ταλαντώνεται πάντα πιο πέρα απ' το κέντρο».

- Από το αίτημα φιλίας (add me), στην αίτηση πτώχευσης.

«Στον παγκοσμιοποιημένο κόσμο μας δεν πήραμε χαμπάρι πως τα αιτήματα άλλαξαν. Δεν τις προλάβαμε τις αλλαγές. Μας πρόλαβαν δυστυχώς αυτές».

- Εχεις την ευκαιρία να γίνεις αόρατη για μία εβδομάδα. Τι κάνεις;

«Δεν αλλάζει τίποτα. Αόρατη νιώθω τα τελευταία τέσσερα χρόνια. Αποφασίζουν άλλοι για μένα κι απλώς μου στέλνουν τον λογαριασμό. Ισως να άλλαζα τη διεύθυνσή μου στον δήμο».

- Τελικά και αλλάξαμε και βουλιάξαμε. Λάθος υπολογισμός;

«Αν αλλαγή εννοούμε την ταπείνωση, ναι αλλάξαμε. Και ταπεινωθήκαμε. Και πειστήκαμε πως μόνο κακό εαυτό διαθέτουμε. Και στραφήκαμε ο ένας κατά του άλλου. Υπάρχει περίπτωση λαός τόσο εξευτελισμένος και διχασμένος να μην βουλιάξει; Καθόλου λάθος υπολογισμός. Ολα ήτανε σωστά υπολογισμένα».

- Περιμένουμε τα μέτρα σαν να περιμένουμε τον βιαστή ξαπλωμένοι στην κρεβατοκάμαρά μας;

«Και το χειρότερο; Να περιμένεις βοήθεια απ' τον βιαστή σου! Μπας και σε συμπονέσει και δεν σε ξαναγαμήσει. Αυτό είναι το πιο θλιβερό».

- Για μια νύχτα έχεις στη διάθεσή σου το κλειδί εισόδου της Βουλής. Τι κάνεις;

«Βάζω είσοδο και την μετατρέπω σε τουριστικό προορισμό. Τα κρεματόρια τι παραπάνω έχουν;».

- Ποιο είναι το πιο απίθανο που έχεις σκεφτεί πάνω στη σκηνή;

«Τι ώρα να 'ναι;»!

- Φαντάσου ένα θεατρικό σενάριο με υπόθεση την κατάσταση που επικρατεί στην Ελλάδα. Ποιο ρόλο θα ήθελες να παίξεις;

«Κάποτε στην Κίνα σκοτώθηκαν δέκα ψαράδες σε μια λίμνη γιατί τους πλάκωσαν αγελάδες που έπεσαν απ' τον ουρανό! Αληθινό γεγονός. Μοιάζει παράλογο. Δεν είναι. Ρώσοι κλέφτες απήγαγαν αγελάδες με αεροπλάνο, κι όταν αυτές τρελάθηκαν και χτυπιούνταν κατά την πτήση, αποφάσισαν ν' ανοίξουν την πόρτα και να τις πετάξουν απ' το αεροπλάνο για να σωθούν! Δεν μοιάζει με τη δική μας ιστορία; Σ' αυτό το σενάριο με βλέπω στον ρόλο της αγελάδας! Ο Ελληνας στην καταστροφή διαλέγει την αυτοκαταστροφή!».

- «Η ομορφιά δεν έχει να κάνει με τα λεφτά, με την ιδιοτέλεια. Η ομορφιά κατεβαίνει ανεξάρτητη».

«Και είναι έτσι, αλλά το λέμε τώρα. Πέντε χρόνια πριν το όμορφο ήταν μόνο το ακριβό. Αυτό που δεν μπορούσαμε να έχουμε. Πού ξέρεις; Μπορεί η επιστροφή στην απλότητα να είναι η λύση για όλο τον πλανήτη. Μπορεί να γίνουμε παράδειγμα για το πού πάει όλος αυτός ο πολιτισμός της κατανάλωσης».

- Περπατάς τυχαία με έναν υπουργό στο ίδιο πεζοδρόμιο, ο οποίος σκοντάφτει και πέφτει σε λασπόνερα. Ποια θα είναι η πρώτη αντανακλαστική αντίδραση;

«Να τον λυπηθώ. Να 'χεις ξεφύγει το λιντσάρισμα και να σε χέζει και η μύγα;».

Ελένη Ράντου

"HOTDOC."

Τεύχος 11 - Α' Οκτωβρίου 2012